Ήπαρ: Παθήσεις & Ηπατεκτομές
Δημήτριος Ε. Γιακουστίδης, MD, PhD
Καθηγητής Χειρουργικής ΑΠΘ – Χειρουργός Ήπατος, Παγκρέατος & Ανωτέρου Πεπτικού
Το ήπαρ αποτελεί ζωτικό όργανο του ανθρώπινου οργανισμού με σημαντικό ρόλο στον μεταβολισμό και την αποτοξίνωση. Παθήσεις του ήπατος, όπως ο καρκίνος του ήπατος, οι μεταστάσεις και άλλες καλοήθεις ή κακοήθεις βλάβες, μπορεί να απαιτήσουν εξειδικευμένη διάγνωση και σύγχρονες μεθόδους χειρουργικής ήπατος για την αποτελεσματική αντιμετώπισή τους.
Ηπατοκυτταρικός Καρκίνος (HCC)
Ο Ηπατοκυτταρικός Καρκίνος (HCC) αποτελεί τον συχνότερο πρωτοπαθή κακοήθη όγκο του ήπατος. Είναι η 6η συχνότερη κακοήθεια παγκοσμίως και η 3η αιτία θανάτου από καρκίνο, με συνεχώς αυξανόμενη συχνότητα εμφάνισης.
Η κυριότερη αιτία ανάπτυξης HCC παγκοσμίως είναι η χρόνια λοίμωξη από τον ιό της Ηπατίτιδας Β, ενώ στον δυτικό κόσμο κυρίαρχο ρόλο διαδραματίζει η χρόνια Ηπατίτιδα C. Η ανάπτυξη ηπατοκυτταρικού καρκίνου μπορεί να συμβεί και χωρίς προϋπάρχουσα κίρρωση, ωστόσο στο 70–90% των περιπτώσεων συνυπάρχει κίρρωση του ήπατος.
Παράγοντες Κινδύνου
- Προχωρημένη ηλικία
- Ανδρικό φύλο
- Παχυσαρκία
- Υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ
- Σακχαρώδης διαβήτης
- Οικογενειακό ιστορικό
- Μη-Αλκοολική Στεατοηπατίτιδα (NASH)
- Αιμοχρωμάτωση
- Γενετικές προδιαθέσεις
Παρακολούθηση Υψηλού Κινδύνου
Ασθενείς υψηλού κινδύνου (κιρρωτικοί με HBV, HCV, NASH, χολοστατικά σύνδρομα κ.ά.) απαιτούν τακτικό προληπτικό έλεγχο. Όζοι >1 cm στο υπερηχογράφημα παρακολουθούνται κάθε 3–6 μήνες και, εφόσον αυξάνονται, διερευνώνται με:
- Πολυφασική Αξονική Τομογραφία
- Μαγνητική Τομογραφία με σκιαγραφικό
Θεραπευτική Αντιμετώπιση Ηπατοκυτταρικού Καρκίνου
Η ηπατεκτομή αποτελεί την ιδανική θεραπευτική επιλογή όταν είναι εφικτή, με βασικές προϋποθέσεις:
- επαρκή ηπατική λειτουργία
- απουσία σοβαρής πυλαίας υπέρτασης
- επαρκές μελλοντικό ηπατικό υπόλειμμα
Η μεταμόσχευση ήπατος αποτελεί την ιδανική θεραπεία, καθώς αντιμετωπίζει τόσο τον καρκίνο όσο και την κίρρωση. Ωστόσο, ο περιορισμένος αριθμός μοσχευμάτων και τα αυστηρά κριτήρια ένταξης περιορίζουν τον αριθμό των ασθενών που μπορούν να ωφεληθούν.
Εναλλακτικές & Συμπληρωματικές Θεραπείες
- Θερμοκαυτηριασμοί (RFA, Microwave Ablation)
- NanoKnife (IRE)
- Αρτηριακός Χημειοεμβολισμός (TACE)
- Στοχευμένες θεραπείες
Οι θεραπείες αυτές χρησιμοποιούνται είτε ως εναλλακτικές της χειρουργικής είτε ως γέφυρα έως τη μεταμόσχευση.
Η επιλογή της θεραπείας βασίζεται στις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες AASLD και EASLD, καθώς και στη σταδιοποίηση με συστήματα όπως BCLC, TNM και HKLC.
Διάγνωση Ηπατοκυτταρικού Καρκίνου
Η διάγνωση βασίζεται σε συνδυασμό:
- Αιματολογικών και βιοχημικών εξετάσεων
- Καρκινικών δεικτών (aFP)
- Αξονικής Τομογραφίας με σκιαγραφικό (MDCT)
- Μαγνητικής Τομογραφίας με σκιαγραφικό
- PET/CT (18-FDG)
Μεταστάσεις Ήπατος
Ο ορθοκολικός καρκίνος αποτελεί την τρίτη συχνότερη κακοήθεια στις δυτικές κοινωνίες. Ηπατικές μεταστάσεις εμφανίζονται στο 50% των ασθενών και ευθύνονται για τα 2/3 των θανάτων.
Η ηπατεκτομή αποτελεί τη μοναδική θεραπεία με δυνητικά ριζικό χαρακτήρα, με 5ετή επιβίωση 25–60%, σε αντίθεση με 0–5% σε ανεγχείρητους ασθενείς.
Η πρόοδος:
- της χειρουργικής ήπατος
- της αναισθησιολογίας
- της διεγχειρητικής τεχνολογίας (CUSA, RFA, υπέρηχος)
- και της χημειοθεραπείας
έχει αυξήσει σημαντικά τα ποσοστά εξαιρεσιμότητας.
Κατηγορίες Ασθενών με Μεταστάσεις Ήπατος
- Εξαιρέσιμη νόσος
- Δυνητικά εξαιρέσιμη νόσος
- Ανεγχείρητη νόσος
Σε όλες τις περιπτώσεις προηγείται Ογκολογικό Συμβούλιο (MDT).
Ηπατεκτομές
Η ηπατεκτομή είναι επέμβαση υψηλής εξειδίκευσης και πραγματοποιείται από έμπειρους χειρουργούς ήπατος. Μπορεί να είναι:
- Μερική ηπατεκτομή
- Ολική ηπατεκτομή (στα πλαίσια μεταμόσχευσης)
Καλοήθεις βλάβες
- Αδένωμα
- Αιμαγγείωμα
- Εστιακή οζώδης υπερπλασία
- Παρασιτικές κύστεις
Κακοήθεις βλάβες
- Ηπατοκυτταρικός καρκίνος
- Χολαγγειοκαρκίνωμα
- Μεταστατικοί όγκοι
Είδη Ηπατεκτομών
- Ανατομικές
- Δεξιά, Αριστερή, Εκτεταμένες
- Κεντρικές
- Τμηματεκτομές (Wedge resections)
- Λαπαροσκοπικές
- Ρομποτικές
Εχινόκοκκος Κύστη Ήπατος
Η εχινόκοκκος κύστη προκαλείται από το παράσιτο Echinococcus granulosus. Ο άνθρωπος μολύνεται μέσω τροφών ή επαφής με μολυσμένα ζώα, κυρίως σκύλους. Το ήπαρ αποτελεί το συχνότερο όργανο εντόπισης.
Συμπτώματα
Συχνά ασυμπτωματική. Όταν αυξηθεί:
- πόνος στο δεξιό υποχόνδριο
- ψηλαφητή μάζα
- πυρετός ή ίκτερος
Διάγνωση
- Αιματολογικός έλεγχος
- Υπερηχογράφημα
- Αξονική Τομογραφία
- Ακτινογραφία κοιλίας
Αντιμετώπιση
Η κύρια θεραπεία είναι χειρουργική, με πλήρη αφαίρεση της κύστης και χρήση ειδικών διαλυμάτων για εξουδετέρωση του παρασίτου. Σε σπάνιες περιπτώσεις απαιτείται ηπατεκτομή.
Η επέμβαση μπορεί να πραγματοποιηθεί ανοιχτά ή λαπαροσκοπικά και απαιτεί εξειδικευμένη χειρουργική εμπειρία.
ALPPS (Associating Liver Partition and Portal Vein Ligation for Staged Hepatectomy)
- Η ALPPS είναι μια ιδιαίτερα εξειδικευμένη Ηπατεκτομή δύο σταδίων για τη θεραπεία πολύ μεγάλων όγκων στο ήπαρ.
- Επιτρέπει την αφαίρεση μεγαλύτερου τμήματος του ήπατος χωρίς τον κίνδυνο ηπατικής ανεπάρκειας, προκαλώντας ταχεία ανάπτυξη του μελλοντικού υπολειπόμενου τμήματος (future liver remnant – FLR).
- Χρησιμοποιείται σε πρωτοπαθείς καρκίνους του ήπατος (Χολλαγγειοκαρκίνωμα, Ηπατοκυτταρικό Καρκίνο) και ευμεγέθεις μεταστάσεις του ήπατος, κάνοντας δυνατή την αφαίρεση όγκων που προηγουμένως θεωρούνταν ανεγχείρητοι, μειώνοντας τον κίνδυνο μετεγχειρητικής ηπατικής ανεπάρκειας.
Χειρουργικά Στάδια
Στάδιο 1
Εκτελείται παρασκευή και απολίνωση του Δεξιού κλάδου της Πυλαίας Φλέβας, παρασκευή και περιβροχισμός της Δεξιάς Ηπατικής Αρτηρίας, του Δεξιού Ηπατικού Πόρου και της Δεξιάς Ηπατικής Φλέβας. Κατόπιν γίνεται διαχωρισμός του ηπατικού παρεγχύματος ανάμεσα στον Αριστερό Πλάγιο Λοβό με το υπόλοιπο ηπατικό παρέγχυμα. Αυτός ο διαχωρισμός προκαλεί ταχεία υπερτροφία του υγιούς, αριστερού τμήματος (FLR).
Στάδιο 2
Μερικές ημέρες μετά το πρώτο στάδιο, γίνεται έλεγχος με Αξονική Τομογραφία και επιβεβαίωση ότι το μελλοντικού υπολειπόμενου τμήματος (FLR) έχει αυξηθεί σημαντικά σε όγκο και λειτουργικότητα και πραγματοποιείται η δεύτερη επέμβαση για την αφαίρεση του ήπατος που περιλαμβάνει τον όγκο.
Οφέλη
- Αυξημένη Αφαιρεσιμότητα καθώς καθιστά δυνατή την αφαίρεση όγκων που έχουν πολύ μεγάλο μέγεθος και που δεν θα ήταν εφικτή η εκτομή τους με τις κλασικές μεθόδους.
- Αν και πρόκειται για μία πολύ μεγάλη και βαρεία επέμβαση με σημαντικές επιπλοκές ιδιαίτερα αν δεν γίνεται από εξειδικευμένους χειρουργούς ήπατος και κέντρα χειρουργικής ήπατος, μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο ηπατικής ανεπάρκειας μετά την επέμβαση.
Κλείστε το ραντεβού σας online
Επιλέξτε εύκολα και γρήγορα την ημέρα και ώρα που σας εξυπηρετεί, για το ραντεβού σας.